Dengeli, Yeterli ve Sağlıklı Beslenmek, Sandığınızdan Daha Önemli!

Hayatta en önemli şey ‘sağlık’ deriz. Peki bunu gerçekten inanarak mı söylüyoruz? Eğer en önemli ve değerli varlığımız ‘sağlık’ ise, onu koruma adına elimizden gelen her şeyi de yapıyor olmalıyız. Fakat durum bunu göstermiyor...

Her gün çevremizdeki insanlardan güzel haberler duymayı beklerken, hastalık haberleri duyuyor, üzülüyoruz.  Bu haberleri duyma sıklığımız o kadar fazlalaşıyor ki, kendimizi ‘hastalıklar çoğaldı, acaba ben de hastalanır mıyım?’ düşüncesi ve korkusuyla endişelendirmeye başlıyoruz. Tüm dünyada ve ülkemizde yaşanan bu durum sağlığımızı daha yakinen sorgulamamıza sebep olmalı.  Madem ki hayatta en önemli varlığımızın ‘sağlık’ olduğunu düşünüyoruz, o halde buna olan inancımızı ve sağlıklı olmak için gereken davranış biçimlerini sergileyip sergilemediğimizi yeniden gözden geçirmemiz gerekiyor. ‘İşten, güçten, çocuklardan, hayat şartlarından dolayı kendime zaman ayırmaya, sağlıklı beslenmeye, spor yapmaya vaktim yok’ diyenlerdenseniz, şöyle düşünmenizi önereceğim; siz bedenen sağlıklı olmaz, vücudunuza gereken ilgi ve saygıyı gösterip onu koruyup kollamazsanız, birgün bedeniniz de buna dayanamayıp sizi yarı yolda bırakacaktır. Peki şimdi bir düşünün; sağlık elden gidince, uğruna tüm vaktinizi harcadığınız şeylerle, işinizle, ailenizle, dostlarınızla nasıl ilgilenebileceksiniz? 

 

Hastalık Oluşumunda Beslenmenin Yeri

Genetik faktörler, hastalığın oluşumunda rol oynamakta, fakat birçok hastalığın sebebi olarak çevresel faktörlerin genetik faktörlerden daha fazla etkin olduğu bilinmektedir.  Hastalıklara kapı aralayabilen sağlıksız çevresel faktörlerden en önemlisi ise ‘beslenme’de yapılan yanlışlardır. Bu durumda, beslenmenin hastalık oluşumu ve hastalıklardan korunmada büyük rol oynadığı sonucuna varılmaktadır.  Peki, ‘yeterli ve dengeli beslenme’ dedikleri şey tam olarak nedir?  Beslenmede yapılan hatalar nelerdir? Bu yazıda ilk etapta bu konu genel olarak ele alınacak, ilerleyen haftalarda ise bu konu ve beslenmeyle alakalı diğer konularla ilgili yazı dizileri devam edecektir.

Vücudun büyümesi, gelişmesi, varolan sistemini güçlü ve sağlıklı kılıp koruyabilmesi adına gereken besin ögelerini yeterli miktarda almaya, ve vücuda alınan bu besinlerin uygun şeklilde kullanılmasına  ‘yeterli ve dengeli beslenme’ denir. Burada önemli olan ‘gereken besin ögelerinin yeterli miktarlarda’ alınmasıdır.  Bu miktarlar kişiye, cinsiyete, yaşa, kiloya ve daha birçok faktöre bağlı olarak değişkenlik göstermektedir. Bu yüzden ‘beslenme’ kişiye özeldir ve özel olmalıdır.

 

Beslenmede yapılan hataların başlıcalarından bahsedecek olursak, bunları genel olarak şöyle özetleyebiliriz; 

1)Vücut için gereken besin ögelerinin yeterli ve dengeli miktarlarda alınmaması!

Sağlıklı beslenmeyi benimsemek adına yapılması gereken ilk şey, gereken besin ögelerini yeterli ve dengeli miktarda almaktır.  Yani kişinin kendi vücut gereksinimi dahilinde beslenme programında tüm besin gruplarından öğünlerinde dengeli ve yeterli bir şekilde  bulundurması gerekmektedir.  Besin grupları özetle; et, süt, tahıl,sebze, meyve ve yağ grubu olmak üzere 6 grupta toplanmıştır.

Et Grubu

Süt Grubu

Tahıl Grubu

Sebze Grubu

Meyve Grubu

Yağ Grubu

Et, tavuk, balık, peynir çeşitleri vb.

Süt, ayran, yoğurt, kefir vb.

Ekmek, makarna, bulgur, pirinç vb.

Ispanak, kabak, semizotu, bamya vb.

Elma, armut, çilek, kavun, muz vb.

 

Zeytinyağı

Tereyağ, ayçiçek yağı vb.

 

2)Yanlış pişirme yöntemleri ve sağlığa uygun olmayan yöntemlerle pişirilen gıda tüketimi!

Sağlıklı beslenmeyi engelleyen bir diğer önemli faktör de yanlış pişirme yöntemleridir.  Hatalı pişirme yöntemlerinin besin değeri kayıplarından, kanserojen madde oluşumuna kadar birçok sağlık açısından tehlikeleri bulunmaktadır.  Bunlar da hastalıklara yakalama riskiyle doğrudan ilgilidir. 

 

3)Ara öğün tüketmeme!

Ana öğünler arasında  mutlaka ara öğünlere de yer verilmeli, vücuda uzun süreli açlık dönemleri yaşatılmamalıdır. Bu sayede hem kan şekeri seviyesi dengede tutulacak, hem de ana öğünlere yüklenip daha fazla yeme isteği gelişmeyecektir.  Ayrıca kalorisi ve lezzeti fazla olan gıdalara, özellikle şekerli besinlere karşı olan ilgiyi de azaltacaktır.  Tüm bunların yanında ara öğün tüketimi sık beslenmeyi sağladığından metabolizma hızını artırmakta, dolayısıyla kilo yönetimi ve kaybı açısından büyük önem taşımaktadır. 

 

4)Az su, bol asitli ve şekerli içecek tüketimi!

En büyük yanlışlardan biri de  suyun yerini asitli ve şekerli içeceklerin/meşrubatların almasıdır. Bu içeceklerin tüketimi zamanla çeşitli rahatsızlıklara sebebiyet verebilmektedir. Unutmamak gerekir vücudun asıl ihtiyaç duyduğuşeyler, doğada bulunmakta ve tabiatın bize en önemli hediyelerinden olan SU’yun yerini hiçbir içecek dolduramamaktadır. Bu yüzden su ihtiyacı her zaman SU ile giderilmelidir.

 

5)Atıştırmalık abur cuburlar, cipsler, aşırı yağlı ve şekerli tatlılar, börekler, ve bunlara benzer tüm diğer sağlığa zarar veren gıda tüketimi!

Tüm bu gıdalar son derece yüksek kaloriye sahiptirler. Bunun yanında içerdikleri katkı maddeleri ve yapım aşamaları da sağlığa uygun olmadığından, ve birçoğunun üretim aşamasıyla ilgili olarak net bilgi bulunmadığından,sağlık açısından tüketilmeleri uygun değildir. Obezite başta olmak üzere birçok sağlık sorununa neden olabilirler! 

 

6)Hareketsiz yaşam!

Sağlıklı beslenmenin vazgeçilmez bir parçası da düzenli spor yapıp, hareket etmektir.  Az hareket etmek vücudun kas dokusunun zayıflamasına neden olabilir. Kas kütlesini koruma ve artırmanın yanında tüm vücut için daha birçok faydası bulunup, insan sağlığı açısından son derece büyük önem taşımaktadır. Bu yüzden sağlıklı bir beslenme programına hareket ve spor mutlaka eşlik etmelidir.

 

 

Beslenmede yapılan hatalar düzeltildiği zaman, birçok hastalık riskinde azalma olup, varolan hastalıklarda iyiye doğru bir gidişat gözlemlenmektedir.  En azından mevcut hastalıkta düzelme kaydedilmese bile, güzel bir beslenme şekliyle varolan hastalığın seyri hafifleyebilir, oluşabilecek diğer hastalık riskleri azaltılıp bir başka hastalığın daha ortaya çıkması engellenip geciktirilebilir, kişinin halihazırda sağlıklı olan diğer vücut fonksiyonları ve organları korunabilir, bağışıklık sistemi iyi durumdaysa daha da güçlendirilebilir, iyi durumda değilse olabilecek en iyi seviyeye getirilebilir…

Tüm bunların yanında sağlıklı beslenmenin önemiyle ilgili  olarak daha birçok konudan bahsedebiliriz. Kısacası vücudun temelini oluşturan ‘beslenme’, sanılandan daha önemli bir niteliğe sahip olup, yaşamın kalitesi ve bedenin sağlığı için bilinenden daha büyük önem ve değer taşımaktadır.