Tahtın Kralı 'Ekmek'!

Ekmek, hayatımızda çok önemli bir yere sahip olan, son derece faydalı bir besin… Bilinenin ve kulaktan dolma söylemlerin aksine ekmek, tüketim miktarına dikkat edildiği sürece ne şişmanlatır ne de sağlığa zarar verir… Aksine sağlığı güçlendirerek kilo korumaya ve yağ kaybına da yardımcı olur.

Bilindiği gibi piyasada birbirinden farklı ekmek çeşidine rastlamak mümkün. Yalnız bu durum her ekmeğin bizim için sağlıklı ekmek olacağı anlamına da gelmiyor. Kısacası ekmeğin de sağlığımız adına en uygun alternatiflerinden yararlanmak en doğrusu...

Şöyle bir düşündüğümüz zaman ilk akla gelen ekmek çeşitleri beyaz, tam tahıl, kepekli ve çavdar ekmeği seçenekleri oluyor… Daha sıklıkla bu dört ekmek çeşidiyle karşılaşıyor ve tabii genellikle de bu dörtlü arasından tercihimizi yapıyoruz… Peki sizin tercihiniz hangi ekmekten yana? Aralarındaki farklılıkları biliyor ve seçiminizi ona göre mi yapıyorsunuz? Kısacası ‘bilinçli tüketici’ misiniz, yoksa ‘nasıl olsa ekmek ekmektir’ düşüncesine mi sahipsiniz?

 

UZAK DURMAKTA FAYDA VAR; BEYAZ EKMEK…

Özellikle beyaz ekmek sıcacık ve yumuşacık olduğu zaman birçok kişinin bayılarak tükettiği bir ekmek çeşidi… Fakat ne yazık ki sağlık açısından durum bu denli olumlu bir tabloya sahip değil… Başlıca nedenleri ise besin içeriğinin zengin olmayışı, posadan fakir oluşu ve kan şekeri profili üzerindeki olumsuz etkisi…

Beyaz ekmek glisemik indeksinin yüksek oluşundan ötürü kan şekerinin hızla yükselip daha sonra da hızla düşmesine neden oluyor. Maalesef ki bu durum da acıkma hissinin daha erken doğmasına yol açıyor... Beyaz ekmeği tükettikçe tüketmek istemenizin, bir türlü doymak bilmemenizin, tüketimden sonra daha erken acıkmanızın da esas sebebi bu. Anlaşılacağı gibi bu durum da kilo artışını tetikleyebilen çok önemli bir faktör...

Not: Eğer sağlıklı bir bireyseniz ve tüketime herhangi bir maniniz bulunmuyorsa, beyaz ekmeği çok nadiren tüketebilirsiniz. Yalnız mutlaka bol yeşillik ve özellikle de yüksek protein içerikli sağlıklı besinlerle (peynir, et, tavuk, balık, süt, kefir, yoğurt gibi) birlikte tüketmenizde fayda var. Bu sayede kan şekeri profilinizdeki ani dalgalanmaların da bir nebze önüne geçmiş olursunuz…

 

 

EN SAĞLIKLISI;TAM TAHIL YA DA ÇAVDAR EKMEĞİ!

Eğer herhangi bir rahatsızlığınız mani olmuyorsa tam tahıl ya da çavdar ekmeğini tercih etmeniz çok daha faydalı... Bu iki tür ekmek son derece sağlıklı, besleyici ve tok tutucu ekmek alternatiflerinden… Özellikle B grubu vitaminleri ve çeşitli mineraller bakımından da zengin olan tam tahıl ve çavdar ekmeği, ayrıca çok da iyi birer posa kaynağı.  

Biliyorsunuz posa vücudumuzun bir nevi ‘elektrik süpürgesi’… Bağırsakların ve dolayısıyla da tüm sağlığımızın en iyi dostlarından…  Bu nedenle diyetimizde sebze, meyve gibi yüksek posa içeren besin tüketimini artırmanın yanısıra, posa bakımından zengin olan tam tahıl ve çavdar ekmeği tüketimine de yönelmememiz gerekiyor. Bu sayede hem günlük posa alımımızı artırır, hem de bu ekmek çeşitlerinin zengin besin içeriklerinden de fayda sağlayarak sağlığımıza sağlık katarız…

 

 

PEKİ YA KEPEKLİ EKMEK?

Bir dönemin dillerden düşmeyen ekmeği kepekli ekmek, beyaz ekmek yerine tercih edilmesi gerektiği söylenen bir ekmek çeşidiydi. Yalnız kepeğin demir emilimi üzerinde olumsuz etkileri bulunduğundan, bu ekmek türünü tam tahıl ya da çavdar ekmeği bulamadığımız durumlarda tercih etmemiz gerekiyor. Kısacası riske etmeden, en güzeli kepek ekmeğini mecbur kaldığımız durumlarda tüketmek.

Özellikle menopoz öncesi kadınların, hamilelerin, gelişme çağındaki çocukların ve demir eksikliği bulunan kişilerin kepekli ekmekten uzak durmalarında fayda var…

 

 

DAHA FARKLI EKMEK ÇEŞİTLERİ DE MEVCUT...

Bugün piyasada daha farklı ekmek çeşitlerine de rastlamak mümkün. Mısır unu ekmeği, glutensiz ekmek, yulaf ekmeği vb. ekmek çeşitleri de değişik alternatiflerden… Özellikle gluten intoleransı olanlar için glutensiz ekmek alternatifinin sunulması çok önemli. Bunun yanısıra diğer ekmek çeşitlerinden de beslenme programınızda farklılıklar oluşturmak adına yararlanabilirsiniz. Yalnız bu noktada yine glisemik indekse dikkat etmeli, özellikle posa yönünden fakir olan ekmek çeşitlerine beslenme programınızda çok da sık yer vermemelisiniz.

 

 

DİKKAT: KİMLER HANGİ EKMEĞİ TÜKETMELİ?

Diyabet hastaları: Özellikle diyabet hastalarının tam tahıl ya da çavdar ekmeği tercih etmeleri gerekiyor. Başlıca nedeni ise bahsetmiş olduğumuz gibi kan şekeri dengesi üzerindeki olumlu etkileri…

Sindirim sorunu olanlar: Sindirim sisteminde herhangi bir sorun ya da iltihabi rahatsızlığı bulunan veya gastrit gibi sağlık problemleri olan kişilerin, sindirimi daha kolay olan beyaz ekmeği tercih etmeleri daha sağlıklıdır. Tabii bu noktada hekim ve diyetisyene danışmakta fayda var. Kişiye ve sağlık durumuna göre durum değişkenlik gösterebiliyor. Bunun yanısıra kabızlık gibi durumlarda ise posadan zengin ekmek tüketiminde fayda var. Tam tersi bir durum olan diare/ishalde ise tercihiniz beyaz ekmekten yana olmalı.

Çölyak Hastalığı/Gluten Alerjisi: Bir de bildiğiniz gibi birçok tahılda (buğday, arpa, çavdar, yulaf içeren yiyecekler) bulunan bir protein çeşidi olan glutene karşı intoleransı olan kişiler de mevcut…  Ne yazık ki bu kişiler için beslenme programı oluşturmak oldukça güç.  Artık piyasada glutensiz ekmek, glutensiz makarna gibi alternatiflere de rastlıyor, gluten intoleransı olan bireylere sağlanan beslenme çeşitliliği adına mutlu oluyoruz. Özellikle gluten içeren yiyecekleri tükettiğiniz zaman sindirim güçlüğü ve şişkinlik gibi problemlerle karşılaşıyorsanız, kesinlikle bir hekime başvurmanızda fayda var. Bu sayede eğer glutene karşı bir intolerans durumunuz  söz konusu ise hekim kontrolünde diyetisyeninizle birlikte beslenme programınızı yeniden gözden geçirmeniz gerekecektir.

 

 

EKMEK SAĞLIKLIDIR…

Ekmek, sağlıklı beslenmenin ana elemanlarından biri. Bu nedenle günümüzün moda söylemleri ve sözde diyet programlarına aldanıp lütfen ekmeğin değerini küçümsemeyin. Aksine ekmeğin çok değerli bir besin ögesi olduğunu tekrar vurgulamakta fayda var.

 

EKMEK GRUBUNA AİT BESİNLER

Tüm bunların yanında ekmek yerine tüketebileceğimiz farklı besin alternatifleri de mevcut. Bir diğer adıyla ‘tahıl grubu’ olarak da adlandırdığımız ekmek grubu, ekmeğe eşdeğer saydığımız besinleri bir çatı altına topladığımız bir grup. Bu gruba pirinç, bulgur, makarna, patates, un, irmik gibi besinlerin tümü dahil. Kısacası ekmek tüketmek istemediğimiz zaman bu gruba ait diğer alternatiflerden de ölçüsü dahilinde yararlanabiliyoruz. Tabii diyetimizde her daim farklı alternatifler bulundurmalı, her yiyeceğin kendine özgü faydaları olduğunu da göz ardı etmemeliyiz…

 

EKMEKTEN VAZGEÇMEYİN…

Ekmekten vazgeçmek büyük hata. Tabii ölçüsü dahilinde bir ekmek tüketiminden bahsediyoruz. Şişmanlık, tek başına ekmeğin ya da ekmeğe eşdeğer karbonhidrat zengini besinlerin suçu değil, bunu unutmayın. Şişmanlık, yani yağ fazlalılığı, basitçe açıklanabilecek bir konu da değil. Kısaca anlatmak gerekirse herhangi bir rahatsızlık etki etmeksizin, alınan enerjinin harcanandan fazla oluşunun doğurabileceği bir sonuç. Yani siz ister meyveyi, ister eti, ister sütü fazla tüketin, kısacası günlük ihtiyacınız olan kalori miktarını aşın, yine şişmanlama riskiyle karşı karşıya kalacaksınız demektir. Bu nedenle lütfen ezbere söylemlerle değil, doğru bilgilerle fikir oluşturmaya gayret edelim…

 

Evet, tahtın kralı ‘ekmek’… Fakirinden zenginine herkesi doyuran, her sofrada ve mutfakta mutlaka kendini aratan, geçmişten günümüze kadar uzanan öyküsüyle ekmek, hepimiz için farkında olmadığımız kadar değerli bir besin. Lütfen kulaktan dolma bilgilerle bu besinden uzaklaşmayalım. Özellikle de kahvaltıların ana elemanı olan bu değerli nimetin kıymetini iyi bilelim… Çok değerli bir besin olan ekmeği lütfen kimsenin karalamasına izin vermeyelim…